Ngân hàng Nhà nước yêu cầu giảm lãi suất huy động, không chạy đua tăng lãi suất

Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm tối thiểu 0,5%/năm lãi suất tiền gửi niêm yết với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời giảm 1,5–2%/năm lãi suất cho vay đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên. Các ngân hàng phải kiểm soát chặt tăng trưởng tín dụng, chất lượng tài sản bảo đảm và rủi ro nợ xấu.

Ngày 18/10/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) ban hành Văn bản số 9608/NHNN-CSTT về triển khai các giải pháp trong hoạt động của tổ chức tín dụng. Mục tiêu là góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Giảm lãi suất huy động, hạ lãi suất cho vay

NHNN yêu cầu các tổ chức tín dụng thực hiện nghiêm Chỉ thị số 01/CT-NHNN ngày 09/01/2026 về nhiệm vụ trọng tâm của ngành ngân hàng trong năm 2026; đồng thời tuân thủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất.

Các ngân hàng cần tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai giải pháp đồng bộ để giảm mặt bằng lãi suất. Trước mắt, lãi suất tiền gửi niêm yết đối với kỳ hạn từ 6 tháng trở lên phải giảm tối thiểu 0,5%/năm. NHNN yêu cầu các ngân hàng không chạy đua tăng lãi suất huy động hoặc cạnh tranh thiếu lành mạnh gây bất ổn thị trường tiền tệ.

Đối với lãi suất cho vay, mức giảm được yêu cầu tập trung vào khoảng 1,5–2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

Không hạ chuẩn tín dụng để tăng dư nợ

Nguồn vốn tín dụng cần được ưu tiên cho sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng kinh tế. NHNN khuyến khích cấp tín dụng cho các công trình, dự án trọng điểm có tính khả thi, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội; đồng thời hướng vốn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục – đào tạo và công nghiệp văn hóa.

Với dự án lớn, các tổ chức tín dụng được yêu cầu tăng cường hình thức hợp vốn. Tuy nhiên, việc mở rộng tín dụng không được đi kèm với hạ chuẩn điều kiện cho vay hoặc đánh đổi chất lượng tín dụng.

Các ngân hàng cũng phải cân đối giữa huy động vốn và cho vay, đa dạng hóa kênh huy động, kiểm soát rủi ro thanh khoản và việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn. Hoạt động thẩm định cần xác minh đúng nhu cầu vốn, phát hiện trường hợp cung cấp thông tin không trung thực hoặc sử dụng vốn sai mục đích.

Kiểm soát nhóm khách hàng lớn và các khoản vay rủi ro

NHNN yêu cầu giám sát chặt hoạt động cấp tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng có dư nợ lớn và nhóm khách hàng liên quan. Các dấu hiệu cần lưu ý gồm cùng người quản lý hoặc đại diện theo pháp luật, người sở hữu trên 5% vốn điều lệ, chung tài sản bảo đảm, tập trung vốn vào một dự án hoặc có chung nguồn trả nợ.

Việc đánh giá rủi ro cần kết hợp diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, lượng hàng tồn kho dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Các tổ chức tín dụng phải kiểm soát chặt khoản vay dùng để góp vốn, mua hoặc nhận chuyển nhượng phần vốn góp tại công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh; mua hoặc nhận chuyển nhượng cổ phần tại công ty cổ phần chưa niêm yết hoặc chưa đăng ký giao dịch trên UPCoM. Việc cấp tín dụng để góp vốn theo hợp đồng góp vốn, hợp tác đầu tư hoặc hợp tác kinh doanh thực hiện dự án chưa đủ điều kiện đưa vào kinh doanh tại thời điểm quyết định cho vay cũng thuộc diện kiểm soát.

Đối với khoản vay bù đắp tài chính, ngoại lệ chỉ áp dụng khi đáp ứng đầy đủ điều kiện: khách hàng đã dùng vốn tự có thanh toán chi phí thực hiện dự án kinh doanh, các chi phí này phát sinh dưới 12 tháng tính đến thời điểm ngân hàng quyết định cho vay; đồng thời, các khoản chi phải thuộc phương án sử dụng vốn đã gửi ngân hàng để xem xét cho vay trung, dài hạn thực hiện chính dự án đó.

NHNN nghiêm cấm lập hồ sơ tín dụng để sử dụng vốn sai mục đích, lách giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan, né tránh điều kiện cho vay hay kiểm soát dòng tiền. Các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm.

Hoạt động mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ theo thư tín dụng do chính tổ chức tín dụng phát hành cũng phải được kiểm soát rủi ro tương tự hoạt động cấp tín dụng. Tăng trưởng tín dụng năm 2026 phải nằm trong mức dư nợ tối đa NHNN đã thông báo sau khi trừ số dư các khoản mua hẳn miễn truy đòi bộ chứng từ phát sinh trong năm.

Định giá tài sản bảo đảm sát thị trường, không che giấu nợ xấu

Các ngân hàng phải tăng cường kiểm soát thẩm định, phê duyệt tín dụng và quản lý tài sản bảo đảm, đặc biệt đối với việc định giá lại làm tăng giá trị tài sản. Giá trị tài sản cần được cập nhật thường xuyên, sát thị trường; tỷ lệ cấp tín dụng trên giá trị tài sản phải phù hợp với rủi ro và khả năng thanh khoản. Khi giá trị tài sản suy giảm, ngân hàng cần có biện pháp bổ sung, điều chỉnh hoặc xử lý để hạn chế tổn thất.

Về nợ xấu, NHNN yêu cầu theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Các tổ chức tín dụng phải đánh giá khả năng phục hồi của khách hàng, xử lý nợ đến hạn và quá hạn, thực hiện đúng quy định về phân loại nợ và trích lập dự phòng; không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro. Đồng thời, cần tăng cường năng lực tài chính, nâng tỷ lệ bao phủ nợ xấu và đa dạng hóa biện pháp thu hồi nợ.

NHNN cũng yêu cầu kiểm soát các khoản lãi dự thu có giá trị lớn, kéo dài hoặc khó thu hồi; tuân thủ quy định khi ghi nhận, thoái lãi dự thu và phân chia lợi nhuận. Các ngân hàng cần đa dạng hóa nguồn thu, phát triển dịch vụ phi tín dụng và kiểm soát giao dịch với cổ đông, người có liên quan.

Tổ chức tín dụng phải xây dựng tiêu chí nhận diện người có liên quan, bao gồm trường hợp “pháp nhân, cá nhân khác có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro” theo điểm g khoản 24 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng; rà soát danh mục khách hàng dư nợ lớn và chủ động phòng ngừa rủi ro. Người đứng đầu cùng các bộ phận kiểm tra, kiểm toán, kiểm soát và tuân thủ chịu trách nhiệm triển khai chỉ đạo.

Có thể bị giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2027

Từ nay đến cuối năm 2026, tổ chức tín dụng không thực hiện nghiêm chỉ đạo về lãi suất hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, phát sinh rủi ro ngân hàng có thể bị xử lý theo quy định.

Tùy tính chất và mức độ rủi ro, NHNN có thể xem xét điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong phần còn lại của năm 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp hơn trong năm 2027 hoặc yêu cầu áp dụng một hay một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.

Lãi suất hạ nhiệt, bất động sản hướng đến giá trị thực

Khi lãi suất cho vay giảm, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh có thêm dư địa tiếp cận vốn và duy trì hoạt động. Nếu mặt bằng lãi suất hạ nhiệt tạo điều kiện cải thiện dòng tiền, bất động sản cũng có thể tiếp tục là một kênh tích lũy tài sản và nắm giữ dài hạn.

Tuy nhiên, quyết định đầu tư không nên chỉ dựa vào kỳ vọng tăng giá. Những tài sản có giá trị sử dụng thực, khả năng tạo dòng tiền, pháp lý rõ ràng và tiềm năng phát triển bền vững sẽ là các yếu tố cần được xem xét kỹ lưỡng.

Nguồn: https://cafef.vn/ngan-hang-nha-nuoc-giam-lai-suat-tien-gui-niem-yet-toi-thieu-05-nam-voi-ky-han-tu-6-thang-cac-ngan-hang-tuyet-doi-khong-dua-tang-lai-suat-huy-dong-188261018150957005.chn